วันอังคารที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2561

การศึกษาตามอัธยาศัย การศึกษาที่ถูกมองข้าม

การศึกษาตามอัธยาศัย การศึกษาที่ถูกมองข้าม

การกีดกัน การศึกษาตามอัธยาศัยหรือการศึกษาตลอดชีวิต ไปสู่ชายขอบความรู้


          การเรียนรู้ตามอัธยาศัย   ระบบการศึกษาเรียนรู้ที่ถูก กีดกันไปสู่ชายขอบ
          มีผู้กล่าวถึงระบบการศึกษาตลอดชีวิตมีอยู่สามระบบคือ การศึกษาในระบบ  การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย สองแบบนั่นมีความชัดเจน และรุ่งเรือง ไล่ตามกันมาเนื่องจากเป็นองค์กรขนาดใหญ่มีทรัพยากรมนุษย์จำนวนมาก และใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการดำเนินการจนได้คนสิบถึงยี่สิบเปอร์เซ็นต์ที่เป็นคนชั้นเลิศ และได้รับตำแหน่งมากมายที่ได้ค้ำยัน และผลิตซ้ำ สิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่าการศึกษาในระบบ ซึ่งเกิดหลังปฎิวัติอุตสาหกรรมไม่นานเท่าไรนัก นอกจากได้คนชั้นเลิศสิบถึงยี่สิบเปอร์เซ็นต์แล้วและทิ้งคนกลางๆ และแย่ๆ ไว้เป็นแรงงาน
          การศึกษาตามอัธยาศัย หรือที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Informal Education
จริง ๆ จะแปลเป็นการศึกษาตามอัธยาศัย ผมก็ว่ายังไม่ถูกต้องเท่าไรนัก ต้องให้ชัดเจนว่าเป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพราะในตลอดชีวิตมีการเรียนรู้แบบนี้เกิดขึ้นจริง ตามนิยามของกรมการศึกษานอกโรงเรียนไว้ดังนี้การเรียนรู้ตามอัธยาศัย   ระบบการศึกษาเรียนรู้ที่ถูก กีดกันไปสู่ชายขอบ
          มีผู้กล่าวถึงระบบการศึกษาตลอดชีวิตมีอยู่สามระบบคือ การศึกษาในระบบ  การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย สองแบบนั่นมีความชัดเจน และรุ่งเรือง ไล่ตามกันมาเนื่องจากเป็นองค์กรขนาดใหญ่มีทรัพยากรมนุษย์จำนวนมาก และใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการดำเนินการจนได้คนสิบถึงยี่สิบเปอร์เซ็นต์ที่เป็นคนชั้นเลิศ และได้รับตำแหน่งมากมายที่ได้ค้ำยัน และผลิตซ้ำ สิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่าการศึกษาในระบบ ซึ่งเกิดหลังปฎิวัติอุตสาหกรรมไม่นานเท่าไรนัก นอกจากได้คนชั้นเลิศสิบถึงยี่สิบเปอร์เซ็นต์แล้วและทิ้งคนกลางๆ และแย่ๆ ไว้เป็นแรงงาน
          การศึกษาตามอัธยาศัย หรือที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Informal Education
จริง ๆ จะแปลเป็นการศึกษาตามอัธยาศัย ผมก็ว่ายังไม่ถูกต้องเท่าไรนัก ต้องให้ชัดเจนว่าเป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพราะในตลอดชีวิตมีการเรียนรู้แบบนี้เกิดขึ้นจริง ตามนิยามของกรมการศึกษานอกโรงเรียนไว้ดังนี้



“เป็นการศึกษาที่เกิดขึ้นตามวิถีชีวิต เป็นการเรียนรู้จากประสบการณ์
การทำงาน บุคคล ครอบครัว สื่อ ชุมชน แหล่งความรู้ต่าง ๆ
เพื่อเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ และการพัฒนาคุณภาพชีวิต
โดยการศึกษาตามอัธยาศัยมีลักษณะสำคัญ คือ ไม่มีหลักสูตร
ไม่มีเวลาเรียนที่แน่นอน ไม่จำกัดอายุ ไม่มีการลงทะเบียน และไม่มีการสอบ
การเรียนส่วนใหญ่เป็นการเรียนเพื่อความรู้และนันทนาการ อีกทั้งไม่จำกัดเวลาเรียน
สามารถเรียนได้ตลอดเวลา และเกิดขึ้นในทุกช่วงวัยตลอดชีวิต”

          ผมว่าเป็นการนิยามความหมายที่ชัดเจนมากเลยทีเดียว แต่กลับเรียกว่าเป็นการศึกษาตามอัธยาศัยเป็นคำที่ผมใช้คำว่าเรียนรู้ตลอดชีวิต น่าจะมีนัยเดียวกัน แต่การเขียนว่าเป็นการศึกษาตามอัธยาศัยทำให้ลดพลังและความสำคัญลงไปอย่างน่าเสียดาย เนื่องจากระบบการศึกษาตามอัธยาศัยของเราอยู่คู่โลกมานาน นับตั้งแต่มนุษย์เกิดขึ้นมาและสร้างสรรค์อารยธรรม ตั้งแต่ยุคบรรพกาล ยุคหิน ยุคเหล็ก ยุคไฟจนถึง ยุคไฟนีออน  การค้นคิดสิ่งต่าง ๆ ของมนุษย์ทุกยุค อาศัยการเรียนรู้ตลอดชีวิต หรือที่เรียกว่า การศึกษาตามอัธยาศัย เพราะมนุษย์ทุกคนมีสมองที่จะเรียนรู้ตลอดเวลา  

          ไม่ว่าเราจะพูดคุยกัน แลกเปลี่ยนทัศนะ หรือการเข้าหาประสบการณ์ตรงบางสิ่งบางอย่างไร้รูปแบบ ไร้กรอบ  หรือแม้กระทั่งการสนทนากับตัวเอง ก็ถือว่าเป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิตหรือศัพท์ที่จะเรียกว่า การศึกษาตามอัธยาศัย  ความกว้างและครอบคลุมตลอดชีวิตของระบบการเรียนรู้ประเภทนี้ ทำไมจึง ไม่มีคนให้ความสนใจที่จะพัฒนาให้ทุกคนรู้สึกว่าการเรียนรู้ตลอดชีวิตนั้นมีความสำคัญมากที่สุด  
คำถามที่สำคัญเกี่ยวกับเรื่องนี้ได้แก่มีการจงใจหรือไม่ ที่ผลักดันการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้ไร้ความสำคัญ?

          ถามว่าใครมีองค์ความรู้เกี่ยวกับเกษตรกรรมการทำมาหากิน มากกว่าชาวบ้าน
          ถามว่าใครมีองค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการชุมชน ได้ดีมากว่า ชาวบ้าน
          ถามว่าใครมีองค์ความรู้เกี่ยวกับการบริหารทรัพยากรอย่างยั่งยืน เป็นธรรม มากกว่าชาวบ้าน
          ถามว่าใครมีองค์ความรู้ในการพัฒนาประเทศเท่ากับ ชาวบ้าน
          ถามว่าใครมีองค์ความรู้เรื่องการศึกษาได้ดีเท่ากับชาวบ้าน

          การกีดกันชาวบ้านออกจาการพัฒนาก็คือใบรับรองและวุฒิการศึกษา ซึ่งเป็นผลผลิตจากความน่าเชื่อถือในการรับรองคุณวุฒิ  และความรู้ต่อมาตอนหลังมีการดัดจริต ให้ปริญญากิตติมศักดิ์อะไรแก่ชาวบ้านบ้างชาวบ้านที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นปราชญ์ชาวบ้าน  บางทีความรู้ของเขาน่าจะเทียบเท่าปริญญาเอก ก็เทียบให้เขาปริญญาตรีบ้าง ปริญญาโทบ้าง แต่ก็ยังดีที่เขายังเห็นความสำคัญ แต่ก็ไม่จริงจังเท่าไรนัก เนื่องจากไม่ได้สืบค้นหาว่าความรู้ที่เขาได้นั้นเป็นคำตอบจากการศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างไร และแก้ไขปัญหานั้นอย่างไร และก่อรูปองค์ความรู้ได้อย่างไร และมูลค่าที่เขาคิดและแก้ปัญหานั้นเทียบเท่า ศาสตราจารย์ หรือ ปริญญาเอก ในการสร้างองค์ความรู้ใหม่อย่างไร องค์ความรู้นั้นเกิดทุกวันเพราะปัญหามีอยู่ทุกวัน   

          ถามว่าศักดิ์ศรีของความรู้ของชาวบ้าน กับนักวิชาการนั้นเทียบเท่ากันได้ไหม ความรู้จากชาวบ้านเกิดจากชีวิตและการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ซึ่งจะต้องกระทำถ้าไม่กระทำแล้วจะอดหรือไม่มีกิน ส่วนนักวิชาการนั้นมีเงินเดือนพร้อมแล้วก็ผลิตงานที่เป็นความนึกคิดฝันในห้องแอร์  เป็นชุดคำตอบสำเร็จรูป พร้อมที่จะให้ท่องจำ ควบคุมวินัย แล้วก็สอบ ผมคิดว่าศักดิ์ศรีขององค์ความรู้นั้นเท่ากันคนที่ได้เปรียบก็คือคนที่มีใบรับรอง มีเปลือกหนา คำย่อเยอะ ๆ จะน่าเชื่อถือกว่า  ทั้งที่เป็นผลิตองค์ความรู้เช่นกัน ปัจจัยที่ทำให้ถูกกีดกันไปสู่ความไม่สำคัญนั้นเกิดเพราะว่ากลัวว่าชาวบ้านจะสามารถเกิดการคิดเองทำเองได้  เพราะการศึกษาตามอัธยาศัยนั้นผู้เรียนรู้สามารถกำหนดสิ่งที่จะเรียนรู้เองได้ และจริง ๆ  ก็มีคนฉลาดและประสบความสำเร็จมากมายที่ไม่ได้เรียนหนังสือ ตั้งแต่ระดับเจ้าสัวมหาเศรษฐี ไปจนถึงเกษตรกร  ซึ่งไม่มีใครอ้างได้ว่าเกิดจากแผนการจัดการเรียนรู้ของใคร  และจริง ๆ แล้วการที่พวกได้รางวัลระดับ
โอลิมปิควิชาการนั้น มาจากการศึกษาตามอัธยาศัยหรือไม่ เพราะจะมีครูคนไหนอ้างอิงแผนการสอนของตนเองมาวัดการประสบความสำเร็จของลูกศิษย์  ถ้าลูกศิษย์ไม่ได้คิดชอบเองโดยกำหนด และคิดได้เองได้อย่างรอบรู้ และถ้าอ้างอย่างนั้น ทำไมได้โอลิมปิควิชาการเพียงคนหรือมากที่สุดสองคน ทำไมไม่ได้ทั้งหมด

          คนที่ลงทุนเรียนเพื่อให้คนอื่นเซ็นต์รับรองความรู้ของตนเองนั้นกลัวว่าคนที่ไม่เรียนมาจะได้รับการประเมินค่าเดียวกัน  มีศักยภาพที่เท่า ๆ กัน หรือไม่เรียนเลยจะดีกว่า  ยกตัวอย่างง่าย ๆ เช่นคุณพ่อ คุณแม่บางคนที่ไม่ได้ เรียนหนังสือมาแม้แต่ตัวเดียว แต่ก็มีองค์ความรู้ในการดำเนินชีวิตและสามารถ
ส่งลูกทุกคนให้จบการศึกษามาได้ แถมยังสอนเรื่องคุณธรรมจริยธรรม ปลูกฝังความดีงาม ให้กับพวกที่ท่องจำองค์ความรู้ไปสอบได้ขนาดไหนแบบนี้จะเหนือชั้น หรือ เทียบเท่า หรือเทียบกันไม่ติด ก็ลองคิดศักดิ์ศรีกันเอาเองสำหรับผมแล้ว  พวกทีศึกษาตามอัธยาศัยเหนือชั้นกว่าเยอะ เพียงแต่ไม่มีใครเขียนถึงเขา ไม่สร้างทฤษฎีให้เขา ไม่สร้างเวทีให้เขายืน ผมนี่แหละจะเขียนให้เขา สร้างทฤษฎีและคำอธิบาย ให้เข้าใจได้ง่าย ๆ

แหล่งที่มา : http://www.gotoknow.org/posts/505422

วันจันทร์ที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2560

รับบริจาคหนังสือ

โครงการบรรณสัญจร (Book Voyagel)
กศน.อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ 
ขอเชิญร่วมบริจาคหนังสือดีนา่อ่าน.... 

"โครงการบรรณสัญจร" 

บริการหนังสือให้อ่านสู่ชุมชน

ร่วมบริจาคได้ที่ 

ห้องสมุดประชาชนอำเภอฮอด,

กศน.ตำบลหางดง,กศน.ตำบลฮอด,

กศน.ตำบลนาคอเรือ,กศน.ตำบลบ้านตาล,
กศน.ตำบลหบ่อหลวง,กศน.ตำบลบ่อสลี




ส่งเสริมการอ่าน

กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน 2 เมษา "วันรักการอ่าน"
กศน.อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
จัดโครงการบรรณสัญจร (Book Voyagel) และส่งเสริมการอ่าน
เทิดพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ณ ห้องสมุดประชาชนอำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่




แนะนำหนังสือน่าอ่าน

มุมแนะนำหนังสือน่าอ่าน ห้องสมุดประชาชนอำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่






แหล่งเรียนรู้

อุยานแห่งชาติออบหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
ออบหลวง เป็นสถานที่น่าเที่ยวที่ธรรมชาติสร้างสรรค์ ที่ตั้งอยู่ในอุทยานแห่งชาติออบหลวง  เป็นช่องแคบเขาขาดที่มีหน้าผาหิน ขนาบลำน้ำ ทำให้เกิดหุบผาลึก ความลึกของหน้าผาวัดจากสะพาน ออบหลวงถึงระดับน้ำปกติประมาณ 32 เมตร ส่วนแคบสุด 2 เมตร ความยาวของช่องแคบประมาณ 300 เมตร ธรรมชาติได้สร้างสรรความน่าพิศวงให้กับแผ่นดินส่วนนี้อย่างมหัศจรรย์ คำว่า “อ๊อบ” หรือ “ออบ” เป็นภาษาท้องถิ่นหมายถึงช่องแคบ “หลวง” หมายถึง ใหญ่  ออบหลวง คือชื่อเฉพาะที่ใช้เรียกช่องแคบหิน ขนาดยักษ์ที่มีลำน้ำแม่แจ่มบีบตัวแทรกผ่านไป อีกนัยหนึ่งคือ หุบเขาบื้องล่างเป็นแม่น้ำสลักหิน ที่ไหลคดเคี้ยวผ่านช่องเขาขาด ตรงออบหลวงช่องเขานี้มีลักษณะเป็นหน้าผาสูงชัน และแคบมากบีบทางน้ำไหล ดังนั้นแม่น้ำตรงนี้จึงเชี่ยวจัด เสียงน้ำกระทบหน้าผา ดังสนั่นแต่รอบ ๆ บริเวณชายน้ำด้านเหนืองดงามไปด้วยหมู่ไม้น้อยใหญ่ ร่มรื่นอยู่ตลอดเวลาชั่วนาตาปี ยังมีสะพานเชื่อมช่องเขาขาด สำหรับนักท่องเที่ยวยืนชมความงดงามแห่งทัศนียภาพของออบหลวง นอกจากนั้นภายในบริเวณอุทยานฯ ยังมีการขุดค้นพบแหล่ง โบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ด้วย
บ้านพัก-บริการ
อุทยานแห่งชาติออบหลวง มีบ้านพัก ร้านอาหารและจัดสถานที่กางเต็นท์ไว้บริการนักท่องเที่ยว สถานที่ติดต่อ อุทยานแห่งชาติออบหลวง ต.หางดง อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ 50240 โทรศัพท์ 0 5322 9272
1. โดยรถยนต์ส่วนตัว
จากตัวเมืองเชียงใหม่ ตามทางหลวงหมายเลข 108 สายฮอด-แม่สะเรียง ตรงหลักกม.ที่ 17 รวมระยะทางประมาณ 105 กม. ถนนเป็นถนนลาดยางอย่างดี และช่วงระหว่างฮอดถึงออบหลวงนั้น ถนนจะเลียบขนานไปกับแม่น้ำแม่แจ่มหรือแม่น้ำสลักหิน และวกไปเวียนมาตามไหล่เขา
2.โดยรถสาธารณะ 
โดยสาร (ธรรมดาหรือปรับอากาศ) สายกรุงเทพ-แม่ฮ่องสอน จากกรุงเทพฯ ถึงอำเภอเถิน จังหวัดตาก แล้วแยกเข้าอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน จากอำเภอลี้ เข้าอำเภอดอยเต่า อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ เลยฮอดไปอีก 17 กิโลเมตร ตามเส้นทางฮอด-แม่สะเรียง-แม่ฮ่องสอน ก็จะถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติ เช่นเดียวกัน


บทความวิชาการ

บทความวิชาการ
การส่งเสริมการอ่าน รักการอ่าน และสนุกกับการอ่าน
            การสร้างนิสัยรักการอ่านของเด็กเป็นสิ่งที่ควรส่งเสริมอย่างต่อเนื่องไม่เพียงการจัดงานมหกรรมนักอ่าน หรือสัปดาห์หนังสือเท่านั้น แม้ว่าการจัดงานในลักษณะดังกล่าวจะมีส่วนช่วยกระตุ้นการอ่านหนังสือได้ในระดับหนึ่งก็ตาม ส่วนทางด้านเทคโนโลยีมีหลากหลายรูปแบบที่สามารถดึงดูดความสนใจของเด็กด้วยการนำเสนอข้อมูลในรูปแบบหลากหลาย ทั้งในแบบภาพ/ตัวอักษรนิ่งและแบบเคลื่อนไหว
       การอ่านฝึกการคิดจินตนาการ การอ่านเป็นการสื่อภาษาด้วยตัวหนังสือ เป็นการบริหารสมอง เพราะต้องมีการใช้ความคิด จินตนาการ ตามสิ่งที่ผู้เขียนได้สื่อออกมา อันจะช่วยก่อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ต่อสิ่งที่ได้อ่าน   การอ่านฝึกการคิดอย่างมีระบบ การอ่านเป็นการเรียนรู้คำต่างๆ ทำให้มีการจัดระเบียบความคิด และการพัฒนาความคิดอย่างมีระบบ มีเหตุมีผล การอ่านจะช่วยให้เด็กมีระบบความคิดที่ดี ซึ่งจะส่งผลดีทั้งในด้านการสื่อสารของเด็ก เด็กจะสามารถถ่ายทอดความคิดด้านการพูดและการเขียนออกมาได้อย่างเป็นระบบ และในด้านการกระทำที่เป็นระบบระเบียบ  การอ่านฝึกสมาธิ การอ่านช่วยให้เด็กจดจ่ออยู่กับตัวหนังสือได้เป็นเวลานานซึ่งจะช่วยฝึกให้เด็กมีสมาธิและมีความอดทนในการทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง   การอ่านฝึกทักษะการเรียนรู้ในระดับที่สูงขึ้น เด็กจำเป็นต้องได้รับความรู้จากการอ่านเพื่อเพิ่มพูนความรู้ให้ลึกซึ้งสมกับวัยที่เติบโตขึ้น การอ่านเป็นเครื่องมือในการแสวงหาความรู้ที่ทรงพลังในการเก็บข้อมูลต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหนังสือตำราต่างๆ นับเป็นแหล่งขุนทรัพย์ทางปัญญาที่ยิ่งใหญ่ในการพัฒนาตนเอง สมัยนี้เทคโนโลยีมีอิทธิพลต่อเด็กๆ มากกว่าการอ่านหนังสือ เช่น รายการโทรทัศน์ เกมคอมพิวเตอร์ อินเตอร์เน็ต เป็นต้น ซึ่งปัจจุบันเทคโนโลยีดังกล่าวได้เข้าสู่ทุกหลังคาเรือนโรงเรียนไม่ควรเป็นผู้ที่ทำการส่งเสริมนิสัยรักการอ่านแต่เพียงผู้เดียว แต่ควรร่วมมือกับสถาบันครอบครัวด้วย ทั้ง 2. สถาบันมีความใกล้ชิดเด็กมากที่สุดโดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบันครอบครัวสามารถเปลี่ยนใจเด็กให้มีนิสัยรักการอ่านมาก              
        ดังนั้นครูผู้สอนและพ่อแม่ผู้ปกครองควรปรับเปลี่ยนหรือหาวิธีการใหม่ๆ ให้รางวัลจูงใจเพื่อที่จะส่งเสริมการอ่านของเด็กอยู่เสมอ เพื่อให้เด็กไม่เบื่อหน่ายเรื่องการอ่าน  รักการอ่านและสนุกกับการอ่าน                                                 
                                                                                                   
                                                                                 
  อาจารย์สุจิตรา    จันทรัตน์    
           สาขาวิชาสามัญ

คำสำคัญ (keywords): kmanw
หมายเลขบันทึก: 443135
เขียน: 5 ปีที่แล้ว

..... อ่านต่อได้ที่: https://www.gotoknow.org/posts/443135

วันจันทร์ที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2559

ส่งเสริมการอ่านปฐมวัย



ห้องสมุดประชาชนอำเภอฮอดจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านสำหรับเด็กปฐมวัย
ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลหางดง



ห้องสมุดประชาชนอำเภอฮอดจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านสำหรับเด็กปฐมวัย
ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลหางดง